Acceptance Criteria و Test Plan

چرا این درس مهم است

قبل از تست مشخص می‌کنی چه نتیجه‌ای قبولی محسوب می‌شود.

در محصول، تصمیم فنی باید به مسئله کاربر، هزینه، تامین، تست و قابلیت تکرار در چند نمونه وصل باشد؛ Prototype صرفا شروع مسیر است.

این درس را روی یک MVP سخت‌افزاری/نرم‌افزاری تصور کن. قبل از ساخت، ورودی، خروجی و چیزی که باید اندازه بگیری را روی کاغذ مشخص کن.

نکته‌های فنی

• Acceptance test باید مستقیما به Requirement و معیار قبولی وصل باشد.
• Issue خوب شرایط بازتولید، نتیجه انتظاررفته/واقعی، شدت و شواهد دارد.
• Field test باید شرایط استفاده واقعی را پوشش دهد، نه فقط میز آزمایش.
• تصمیم نسخه بعد باید از داده تست و ریسک باقیمانده بیاید.

این نکته‌ها را برای MVP سخت‌افزاری/نرم‌افزاری به یک زنجیره علت و معلول وصل کن: هر انتخاب باید یک اثر قابل مشاهده یا اندازه‌گیری داشته باشد. اگر نمی‌توانی بگویی با تغییر این تصمیم دقیقا کدام خروجی عوض می‌شود، هنوز طراحی را به اندازه کافی روشن نکرده‌ای.

مدل ذهنی

مشاهده → Acceptance Criteria → تصمیم → تست → اصلاح

در تحلیل Acceptance Criteria و Test Plan مرزهای سیستم را روشن نگه دار. هر جا داده یا انرژی از یک بخش به بخش دیگر می‌رود، یک نقطه مناسب برای مشاهده، Log یا اندازه‌گیری داری.

سناریوی عملی

در یک تمرین «تست و تکرار»، قبل از تست مشخص می‌کنی چه نتیجه‌ای قبولی محسوب می‌شود. سپس نتیجه را با یک معیار عددی یا چک‌لیست مقایسه کن.

این درس را روی یک MVP سخت‌افزاری/نرم‌افزاری تصور کن. قبل از ساخت، ورودی، خروجی و چیزی که باید اندازه بگیری را روی کاغذ مشخص کن.

روش تست پیشنهادی

معیار اصلی این درس: نرخ Pass، تعداد Failure قابل بازتولید و پوشش Requirements توسط Test cases.

1. یک Baseline با شرایط معلوم بگیر.
2. حداقل سه بار همان سناریو را تکرار کن و نرخ Pass، تعداد Failure قابل بازتولید و پوشش Requirements توسط Test cases را ثبت کن.
3. اگر Runها با هم فرق دارند، قبل از بهینه‌سازی علت نبود تکرارپذیری را پیدا کن.

نتیجه تست را با نسخه کد/مدار، شرایط محیط و تنظیمات مهم ثبت کن؛ بدون این اطلاعات مقایسه دو Run ممکن است گمراه‌کننده باشد.

عیب‌یابی مرحله‌ای

1. هر Failure را قابل بازتولید کن، شرایط را ثابت نگه دار و بعد فقط یک تغییر اصلاحی را آزمایش کن.
2. فقط یک فرض را در هر مرحله تغییر بده؛ تغییر همزمان چند چیز نتیجه را مبهم می‌کند.
3. بعد از هر تغییر دوباره نرخ Pass، تعداد Failure قابل بازتولید و پوشش Requirements توسط Test cases را بگیر و نتیجه را با Baseline مقایسه کن.

اگر علامت خطا عوض شد، آن را به عنوان داده جدید ببین؛ عوض شدن علامت همیشه به معنی حل شدن علت اصلی نیست.

دام رایج

تستی که فقط «کار کرد/نکرد» می‌گوید بدون شرایط و معیار، برای تصمیم مهندسی کافی نیست.

برای رد یا تایید این برداشت، یک تست مرزی طراحی کن که دقیقا همین فرض را هدف بگیرد.

تمرین عملی

فرض اصلی، کاربر هدف، معیار قبولی و نسخه BOM/Prototype را مکتوب کن تا تیم روی یک تعریف مشترک کار کند.

تمرین را برای Acceptance Criteria و Test Plan انجام بده و در پایان فقط سه چیز تحویل بده: شرایط شروع، نتیجه اندازه‌گیری‌شده و تصمیم بعدی. اگر نتیجه با انتظار فرق داشت، یک فرض برای علت بنویس و تست بعدی را مشخص کن.

قبل از رفتن به درس بعد

• بتوانی «Acceptance Criteria و Test Plan» را با زبان خودت توضیح بدهی و نقش آن را در یک سیستم واقعی مشخص کنی.
• بتوانی یک تصمیم طراحی مرتبط با این موضوع را با دلیل فنی انتخاب کنی.
• بتوانی یک خطای رایج را مرحله‌ای عیب‌یابی کنی و نتیجه را با نرخ Pass، تعداد Failure قابل بازتولید و پوشش Requirements توسط Test cases بسنجی.

اگر یکی از این موارد را فقط می‌توانی تعریف کنی ولی نمی‌توانی روی یک مثال واقعی نشان بدهی، همان بخش را یک بار دیگر با داده یا Log مرور کن.

جمع‌بندی

در Acceptance Criteria و Test Plan هدف نهایی حفظ اصطلاحات نیست؛ باید بتوانی یک تصمیم فنی بگیری، اثرش را با نرخ Pass، تعداد Failure قابل بازتولید و پوشش Requirements توسط Test cases بسنجی و وقتی نتیجه خراب شد مسیر عیب‌یابی قابل تکراری داشته باشی. این سه توانایی معیار عبور واقعی از درس‌اند.