داشبورد›رودمپ›سنسورها و عملگرها
📡 سنسورها و عملگرها · درس ۱

سنسور، دقت، کالیبراسیون و نویز

قبل از اعتماد به عدد سنسور، کیفیت اندازه‌گیری و محدوده آن را بررسی می‌کنی.

⏱ ۱۶ دقیقه 🌱 آسان ⭐ +۳۰ XP 🧠 کوئیز الزامی
🎯
بعد از این درس

قراره چی یاد بگیری؟

  • فرق accuracy، resolution و repeatability را در سطح مقدماتی بدانی.
  • کالیبراسیون را با مقایسه با مرجع انجام بدهی.
  • نویز را با ثبت چند نمونه از Offset واقعی جدا کنی.

عدد سنسور حقیقت مطلق نیست

سنسور دنیای واقعی را به سیگنال تبدیل می‌کند، اما خروجی همیشه محدودیت دارد. سه مفهوم مفید:

  • Resolution: کوچک‌ترین تغییر قابل تفکیک توسط سیستم اندازه‌گیری.
  • Accuracy: خروجی چقدر به مقدار واقعی/مرجع نزدیک است.
  • Repeatability: در شرایط یکسان، چند اندازه‌گیری چقدر نزدیک به هم‌اند.

ممکن است سنسوری Repeatable باشد ولی Offset داشته باشد؛ مثلا همیشه دما را ۱.۵ درجه بیشتر نشان دهد.

کالیبراسیون

کالیبراسیون یعنی خروجی سنسور را با یک یا چند مقدار مرجع قابل اعتماد مقایسه کنیم. مثلا سنسور فاصله را روبه‌روی جسم در ۱۰، ۳۰ و ۵۰cm بگذاریم و مقدار گزارش‌شده را ثبت کنیم. اگر خطا الگوی مشخصی دارد می‌توانیم Offset یا Scale را اصلاح کنیم.

نویز را ببین، پنهان نکن

قبل از اضافه کردن فیلتر، ۳۰ تا ۱۰۰ نمونه خام را ثبت کن. اگر سنسور ثابت است ولی عدد بین ۲۸ و ۳۴ می‌پرد، این پراکندگی اطلاعات مهمی درباره نویز است. میانگین‌گیری می‌تواند بعضی نویزها را کم کند اما پاسخ را کندتر می‌کند؛ فیلتر همیشه رایگان نیست.

Threshold و Hysteresis

فرض کن فن بالای ۳۰°C روشن و پایین ۳۰ خاموش شود. اگر دما اطراف ۳۰ بین ۲۹.۹ و ۳۰.۱ نوسان کند، فن سریع قطع/وصل می‌شود. Hysteresis می‌تواند بگوید «بالای ۳۱ روشن، زیر ۲۹ خاموش» تا رفتار پایدارتر شود.

نصب مکانیکی هم بخشی از اندازه‌گیری است

سنسور فاصله با زاویه بد، سنسور نور زیر سایه سیم یا IMU روی شاسی لرزان می‌تواند داده ضعیف بدهد حتی اگر کد عالی باشد. همیشه قبل از پیچیده کردن الگوریتم، تغذیه، اتصال و نصب را بررسی کن.

تمرین

یک سنسور یا حتی پتانسیومتر را در سه وضعیت ثابت قرار بده و در هر وضعیت ۲۰ نمونه بگیر. حداقل/حداکثر/میانگین را ثبت کن. بعد بگو مسئله اصلی Offset است یا پراکندگی. یک معیار قبولی بساز؛ مثلا «در حالت ثابت، دامنه نوسان کمتر از ۵ واحد باشد».

🃏
مرور سریع

فلش کارت‌ها

۱ / ۳
🧠
برای تکمیل درس لازمه

آزمون کوتاه همین درس

حد نصاب ۷۰٪

برای عبور از درس، مفهوم را روی یک موقعیت واقعی به کار ببر؛ جواب‌ها از حفظ یک جمله نیستند.

۱

سنسور در یک مقدار ثابت همیشه تقریبا 2 واحد بیشتر از مرجع نشان می‌دهد. این بیشتر شبیه چیست؟

۲ امتیاز
۲

اضافه کردن فیلتر قوی همیشه بدون هزینه است و هیچ تاخیری ایجاد نمی‌کند.

۱ امتیاز
۳

برای فهم نویز قبل از فیلتر، بهترین کار چیست؟

۲ امتیاز
۳ سوال هنوز جواب نداره.
🔗
برای عمیق‌تر شدن

منابع تکمیلی